Jesteś niezalogowany
NOWE KONTO

Polski Deutsch

      Zapomniałem hasło/login


ä ß ö ü ą ę ś ć ł ń ó ż ź
Nie znaleziono żadnego obiektu
opcje zaawansowane
Wyczyść




Krępice
morgot: Dziękuję.
Dom nr 22, ul. Główna, Wojnowice
Danuta B.: A skąd je wziąć?
Krzyż kamienny - Osiek, ul. Lipowa, Osiek
stap: Osiek dostał ulice :) ale do niedawna numeracja na OSM jeszcze stara była...
Budynek nr 3, ul. 1 Maja, Malczyce
stap: Maszt radiowy zdemontowany kilka lat temu.
Fabryka (dawna), ul. Łąkowa, Malczyce
stap: Dobrze, że tam nikogo nie było w tym momencie.
Fabryka (dawna), ul. Łąkowa, Malczyce
stap: Byłem

Ostatnio dodane
znaczniki do mapy

jawc
Wolwro
Wolwro
Petroniusz
Wolwro
Petroniusz
Petroniusz
Petroniusz
Petroniusz
morgot
Petroniusz
Petroniusz
Petroniusz
Petroniusz
Petroniusz
Petroniusz
Petroniusz
Petroniusz
stap
stap
Sendu

Ostatnio wyszukiwane hasła


 
 
 
 
Prawo średzkie
Autor: Babinicz°, Data dodania: 2013-03-28 13:51:31, Aktualizacja: 2013-03-28 14:20:13, Odsłon: 5894

Prawo średzkie

 

Prawo średzkie

 

Środa Śląska jako osada została założona we wczesnym średniowieczu – w połowie odległości między Wrocławiem a Legnicą, przy Drodze Królewskiej prowadzącej ze wschodu na zachód. Ponieważ jadący tą drogą kupcy nie mogli w ciągu jednego dnia przebyć odległości między tymi dwoma miastami, zatrzymywali się na nocleg w osadzie. Tu również odbywały się cotygodniowe targi w środę, stąd powstała zapewne nazwa miasta.

Na przełomie XII/XIII w. książę Henryk Brodaty nadaje Środzie prawa miejskie,  będące pierwszym polskim aktem ustawodawczym w tej dziedzinie. Prawo średzkie było zmodyfikowaną wersją prawa niemieckiego, stanowiącego zbiór przepisów, w oparciu o które dokonywano lokacji średniowiecznych miast. Należy przy tym pamiętać, że lokacja miasta na prawie niemieckim, przeważnie magdeburskim, nie była równoznaczna z kolonizacją niemiecką w Polsce, bowiem stosowano ją w wielu miejscowościach zamieszkanych wyłącznie przez Polaków.

Pierwsze lokacje miast miały miejsce na Dolnym Śląsku ok. 12000 r. Miasto organizował tzw. zasadźca, który zostawał z reguły wójtem, z czym wiązały się niemałe dochody, m.in. otrzymywał on 1/3 wpływów z opłat targowych i sądowych, a często też od kramów, jatek itp. W zależności od tego, kto był właścicielem ziemi, miasta były królewskie lub prywatne. Z biegiem czasu zaczęły walczyć o uniezależnienie się od tej zwierzchności i rozszerzenia uprawnień samorządu.

Lokalizacja miasta, jeżeli nie powstało w oparciu o już istniejącą osadę, polegała na zgromadzeniu osadników, na wytyczeniu rynku, głównych ulic wybiegających z jego narożników, a prowadzących do bram miejskich oraz dokonaniu podstawowego, szachownicowego podziału terenu z wytyczonymi działkami budowlanymi.

Lokacja Środy  na prawie dostosowanym do miejscowych warunków miała charakter eksperymentu. Widocznie sprawdził się on w praktyce, bo w 1214 r. prawo średzkie (ius sredensen) nadano pobliskim Kostomłotom i miejscowości Ujów, a następnie Sobótce. Równocześnie z daty tegoż dokumentu wynika, że Środa była lokowana wcześniej. Od tego też czasu, w ciągu trzech wieków, otrzymało je kilkaset osiedli i miast w Polsce i było stosowane na równi z magdeburskim i chełmińskim.

Środę założono na powierzchni ok. 16 ha, tworząc kwadrat o boku 400 m. Przesunięto punkt ciężkości osady w kierunku Drogi Królewskiej, przechodzącej obecnie środkiem miasta przez wydłużony rynek. Ograniczyły go od zachodu już wcześniejszy istniejący kościół parafialny z cmentarzem.  Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że Środa posiadała ok. 200 działek budowlanych, a w związku z tym zamieszkiwało ją 800-100 osób. Początkowo nie założono obwarowań i wokół rozciągały się pola uprawne i winnice stanowiące chlubę miasta, tak że gałąź winnej latorośli znalazła się w jego herbie.

Najstarszym obiektem zabytkowym Środy jest oczywiście kościół parafialny – ten, który zmusił do zmiany układu urbanistycznego w czasie lokacji. Badania przeprowadzone po 1945 r. odsłoniły duże partie romańskich murów świątyni powstałej na przełomie XII/XIII w. Obecnie jest to trzynawowa gotycka budowla, z neogotycką elewacją zachodnią.

W 1964 r. w średniowiecznej części ratusza, przebudowanego w epoce renesansu a następnie w XIX w., założono muzeum z ekspozycją obrazującą historię miasta i prawa średzkiego.

 

 

Zdjęcie nr 

 

 

Fragment - Przewodnika Dolny Śląsk panorama turystyczna wyd.K.A.W-RSW P.K.R. 


/ / /